Σουδάν: Οι αναφορές για μαζική σφαγή στην Ελ-Φάσερ θυμίζουν το σκοτεινό παρελθόν του Νταρφούρ

Στο επίκεντρο μιας από τις πιο αιματηρές φάσεις του εμφυλίου πολέμου ανάμεσα στις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF) και τον στρατό, βρίσκεtαι η πόλη Ελ-Φάσερ στο Σουδάν. Νέα στοιχεία που έρχονται στο φως δείχνουν συστηματικές δολοφονίες, βασανιστήρια και εκτελέσεις, γεγονός που κάνει οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων να μιλούν για μια «συνέχεια της γενοκτονίας του Νταρφούρ».

Από τις Janjaweed στην RSF: Ένα παλιό μοτίβο βίας

Η RSF έχει τις ρίζες της στις Janjaweed, τις αραβικές πολιτοφυλακές που στις αρχές της δεκαετίας του 2000 σφαγίασαν εκατοντάδες χιλιάδες μη Αράβες κατοίκους στο Νταρφούρ. Από τον Απρίλιο του 2023, όταν η σύγκρουση εξουσίας με τον στρατό μετατράπηκε σε πόλεμο, η RSF κατηγορείται για εθνοτικές εκκαθαρίσεις και μαζικές εκτελέσεις, κάτι που η ηγεσία της αρνείται.

Ο στρατηγός Mohamed Hamdan Dagalo (γνωστός ως Χεμέντι) παραδέχθηκε πρόσφατα ότι υπήρξαν «παραβιάσεις» στην Ελ-Φάσερ, ενώ υποσχέθηκε τη διερεύνησή τους. Ωστόσο, παρατηρητές σημειώνουν πως παρόμοιες δεσμεύσεις στο παρελθόν δεν τηρήθηκαν ποτέ.

Φρικιαστικά βίντεο και μαρτυρίες επιζώντων

Μαχητές της RSF έχουν μοιραστεί βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα που φέρονται να δείχνουν εν ψυχρώ εκτελέσεις κυρίως ανδρών, πανηγυρισμούς πάνω από πτώματα και κακοποιήσεις πολιτών.

Επιζώντες περιγράφουν σκηνές απόλυτης φρίκης.

«Η κατάσταση στην Ελ-Φάσερ είναι απελπιστική· λεηλασίες και πυροβολισμοί χωρίς διάκριση, νέοι και ηλικιωμένοι δεν έχουν καμία προστασία», λέει ένας άνδρας στο BBC.

Μια γυναίκα, η Ikram Abdelhameed, δήλωσε στο Reuters ότι στρατιώτες της RSF σταμάτησαν φυγάδες σε ένα ανάχωμα γύρω από την πόλη και εκτέλεσαν τους άνδρες.

Δορυφορικές εικόνες δείχνουν τόπους σφαγής

Το Ανθρωπιστικό Ερευνητικό Εργαστήριο του Πανεπιστημίου Yale δημοσίευσε δορυφορικές εικόνες που δείχνουν συστάδες σωμάτων και κοκκινωπές κηλίδες στο έδαφος - πιθανές ενδείξεις μαζικών δολοφονιών.

Σύμφωνα με την έκθεση, η Ελ-Φάσερ «φαίνεται να βρίσκεται σε συστηματική και εσκεμμένη διαδικασία εθνοκάθαρσης των ιθαγενών μη Αράβων κοινοτήτων μέσω εκτοπισμού και συνοπτικών εκτελέσεων».

Εθνοτική διάσταση και στοχοποίηση αμάχων

Η σύγκρουση στην Ελ-Φάσερ έχει έντονο εθνοτικό χαρακτήρα. Οι τοπικές ένοπλες ομάδες της φυλής Zaghawa -γνωστές ως «Joint Force»- πολεμούν στο πλευρό του στρατού, ενώ οι μαχητές της RSF θεωρούν τους Zaghawa πολίτες νόμιμους στόχους.

Ανάλογες επιθέσεις είχαν σημειωθεί και στο στρατόπεδο εκτοπισμένων Zamzam, σύμφωνα με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα.

Ο σουδανικός στρατός, από την άλλη πλευρά, κατηγορείται ότι επιτίθεται σε κοινότητες που θεωρεί ότι υποστηρίζουν την RSF, ιδιαίτερα στις πολιτείες Σενάρ, Γκεζίρα και Βόρειο Κορντοφάν.

«Κανείς δεν είναι ασφαλής - ούτε στο Χαρτούμ»

«Είτε είσαι πολίτης είτε όχι, δεν υπάρχει ασφάλεια πουθενά, ούτε στο Χαρτούμ», λέει η Emi Mahmoud, διευθύντρια του Δικτύου Ανθρωπιστικής Βοήθειας Εκτοπισμένων.

«Όσοι κρατούν τα όπλα μπορούν ανά πάσα στιγμή να φυλακίσουν, να εξαφανίσουν, να σκοτώσουν, να βασανίσουν - χωρίς συνέπειες».

Και οι δύο πλευρές έχουν κατηγορηθεί για εγκλήματα πολέμου και πράξεις εκδίκησης με εθνοτικά κίνητρα. Το μοτίβο βίας που εγκαινιάστηκε το 2003, όταν η στρατιωτική κυβέρνηση χρησιμοποίησε τις Janjaweed για να καταστείλει εξεγέρσεις στο Νταρφούρ, φαίνεται να επαναλαμβάνεται.

«Μια σκόπιμη στρατηγική εξόντωσης»

Η ερευνήτρια Kate Ferguson, συνιδρύτρια της οργάνωσης Protection Approaches, τονίζει ότι η RSF ακολουθεί μια σταθερή στρατηγική: «Περικυκλώνουν την πόλη, αποκόπτουν τρόφιμα, φάρμακα, ρεύμα και ίντερνετ. Μετά επιτίθενται με εμπρησμούς, σεξουαλική βία, σφαγές και καταστροφή υποδομών. Είναι εσκεμμένο σχέδιο εξόντωσης - πρόκειται για γενοκτονία».

Η RSF απορρίπτει τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για «φυλετικές συγκρούσεις», ενώ ο Χεμέντι ζήτησε συγγνώμη για «την καταστροφή που βρήκε τον λαό της Ελ-Φάσερ» και δεσμεύτηκε για δημόσια έρευνα - δέσμευση που πολλοί αμφισβητούν.

Ανησυχία για τον έλεγχο της RSF και διεθνής αδράνεια

Ειδικοί επισημαίνουν ότι η RSF αποτελεί ένωση μισθοφόρων και ενόπλων ομάδων από διάφορες χώρες, κάτι που καθιστά δύσκολο τον έλεγχο των μαχητών. «Ακόμα κι αν δοθεί εντολή από τον Χεμέντι, μέχρι να φτάσει στο πεδίο μάχης, θα έχουν χαθεί πολλοί άνθρωποι», προειδοποιεί η Emi Mahmoud.

Ανθρωπιστικές οργανώσεις κατηγορούν τη διεθνή κοινότητα για αδράνεια. Ο Nathaniel Raymond από το Πανεπιστήμιο Yale δήλωσε: «Είχαμε προειδοποιήσει έγκαιρα τον ΟΗΕ, τις ΗΠΑ, τη Βρετανία και τη Γαλλία για την ανάγκη άμεσης επέμβασης. Δεν αρκούν δηλώσεις - χρειάζεται δράση τώρα».

Πιέσεις στα ΗΑΕ και ο παραλληλισμός με τη Σρεμπρένιτσα

Ακτιβιστές ζητούν αυξημένη πίεση στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία κατηγορούνται για στρατιωτική υποστήριξη της RSF - κατηγορία που τα Εμιράτα αρνούνται, παρά τα στοιχεία του ΟΗΕ και διεθνών ερευνών.

«Αυτό που συμβαίνει είναι σαν την πολιορκία του Σαράγεβο», λέει η Emi Mahmoud, παραλληλίζοντας τις σφαγές στην Ελ-Φάσερ με τη Σρεμπρένιτσα.

«Αυτή είναι η "Σρεμπρένιτσα" του Σουδάν».